1 Milyonun Kaç Tane Sıfırı Var? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Bakış
Sokakta yürürken, her an fark ettiğimiz bir şey var: Hayat, sayılarla ve hesaplarla örülü. Ama bir milyonun kaç sıfır olduğunu sormak, bize daha derin bir soruyu düşündürüyor: Toplumda her sayının ve her sıfırın bir değeri var mı? Bu yazıda, bir milyonun sıfırları üzerinden, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet açısından bir sorgulama yapacağız.
İstanbul’daki sokakları her gün adım adım gezdiğimde, hayatın sayısal bir dil dışında nasıl daha katmanlı bir yapıya sahip olduğunu sıkça gözlemliyorum. Hem iş yerinde hem de toplu taşımada rastladığım farklı gruplar, bu sıfırların gerisindeki hikâyeleri her zaman anlatıyor. O zaman gelin, bir milyonun kaç sıfırı olduğuna bakarken, bu sayıları toplumsal bir bakış açısıyla yeniden ele alalım.
Bir Milyonun Kaç Sıfırı Var?
İçimdeki mühendis böyle diyor: “Basit bir soru! 1 milyon, 6 sıfır eder. Bir milyon, 1’in yanına 6 sıfır ekleyerek oluşturulan bir sayı.” Ama içimdeki insan tarafı buna başka bir açıdan bakıyor: “Evet, 6 sıfır var ama her sıfırın ardında farklı bir anlam yatar. Ve bu anlam, bazen çok daha fazlasını ifade eder.”
Hadi bunu daha somut hale getirelim. Birçok insan, bir milyonun kaç sıfırı olduğunu bilse de, bu kadar büyük bir sayı ne anlama geliyor? Ya da aslında toplumsal olarak bu kadar büyük bir sayının içindeki sıfırların eşit dağılmadığını kabul etmek gerekir mi?
Toplumsal Cinsiyet ve Sıfırlar
Kadınların ve erkeklerin toplumdaki konumlarını düşünürken, sıfırlar aslında neyi ifade ediyor? Birçok alanda, kadınlar hâlâ erkeklerin gölgesinde kalıyor. Bu, çalışma hayatında, evde, siyasette ve daha birçok alanda net bir şekilde gözlemleniyor. Örneğin, bir kadının bir iş yerinde üst düzey pozisyona gelmesi, genellikle bir erkekle kıyaslandığında daha fazla engelle karşılaşıyor. Yani, her sıfır, her kadının içinde bulunduğu toplumsal yapının bir parçası oluyor. 1 milyon sıfır arasında kaybolmuş çok sayıda kadın, eşitsizlikle yüzleşiyor.
Bunu bizzat iş yerimde gözlemliyorum. Kadın bir çalışan, bazen erkek meslektaşından çok daha fazla çalışmasına rağmen, terfi etme konusunda daha fazla zorlukla karşılaşıyor. Hangi sıfırın değerli olduğu, hangi sıfırın ön plana çıktığı toplumsal bir sorundur. Buradaki sıfırlar, toplumsal cinsiyetin nasıl katmanlı ve derin bir mesele olduğunu gösteriyor. Bir milyonun içinde kaybolan sayısız kadının hikayesi burada.
Çeşitlilik ve Sıfırların Sayısı
Şehirde yürürken, karşımda farklı etnik kökenlerden, farklı yaşlardan, farklı cinsel yönelimlerden ve farklı engellilik durumlarından insanlar görüyorum. Bu çeşitlilik, toplumsal yapıyı şekillendiriyor ve her bir birey, bir sıfır olarak toplumda bir yere oturuyor. Ancak her sıfır eşit mi?
Toplumsal çeşitliliği düşündüğümüzde, bir milyonun sıfırları arasında görünmeyenler de var. Özellikle engelli bireyler, toplumda genellikle dışlanıyor. Onların sesleri, gerek medyada gerekse sosyal hayatta duyulmuyor. Belki de toplumsal olarak, bir milyon sıfırdan sadece bazıları işlevsel olarak kabul ediliyor. Diğerleri, maalesef görünür olamıyor.
Toplu taşımada, engelli bireylerin seyahat etmeleri genellikle daha zor. Merdivenler, dar geçitler ve yetersiz toplu taşıma düzenlemeleri, engelli bireylerin toplumda eşit şekilde yer almasını engelliyor. Bu, sıfırların sadece sayısal bir değer olmadığını, her bir sıfırın bir anlam taşıdığını ve toplumsal yapılarla ilişkili olduğunu gösteriyor.
Sosyal Adalet ve Sayısal Düşünce
Peki ya sosyal adalet? Bir milyon sıfırdan kaç tanesi gerçekten adaleti temsil ediyor? Her sıfırın farklı bir hayatı, farklı bir gerçeği ve farklı bir hikayesi var. Ancak bu sıfırlar arasında, toplumun büyük bir kesimi adaletin gerisinde kalıyor. Sıfırların adil bir şekilde dağılmadığı bir dünyada, bu adaletsizlik daha da büyüyor.
İstanbul’daki bir sosyal hizmet projesinde gönüllü olarak çalışırken, farklı grupların sosyal adaletle ilgili ne düşündüğünü gözlemledim. Birçok düşük gelirli aile, ev sahibi olma hayalini kurarken, toplumun daha varlıklı kesimlerinden insanlar, bu hayali çok kolay bir şekilde gerçekleştirebiliyor. Sıfırlar arasındaki bu eşitsizlik, toplumsal adaletsizliği derinleştiriyor. Bir milyon sıfırın hepsi aynı değeri taşımıyor, çünkü her sıfır toplumda farklı bir yere sahip.
Sonuç: Bir Milyonun Kaç Sıfırı Var?
1 milyonun kaç sıfırı olduğu sorusu basit gibi görünebilir. Ama bu soruyu toplumsal bir açıdan incelediğimizde, aslında her sıfırın bir anlamı olduğu ortaya çıkıyor. Her sıfır, toplumsal yapının bir parçası; bazılarımızın sıfırı görünürken, bazılarımızın sıfırı kayboluyor. Bu eşitsiz dağılım, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet meseleleriyle bağlantılı. Toplumda her birey, bir sıfır olarak kabul ediliyor ancak bazı sıfırlar öne çıkarken, diğerleri geride kalıyor.
İçimdeki mühendis diyor ki: “Evet, 1 milyon sıfır, sayısal bir gerçekliktir. Ama insan olmanın, var olmanın anlamı da, bu sayının içinde kaybolanlardan ibaret.”